Vorhret það sem nú gengur yfir hét áður Kóngsbænadagsíhlaup. Fjórða föstudag eftir páska skyldu menn fasta og ganga til guðshúss að boði konungs. Fastan lagðist illa í landann, líkt og hretin, og var helgidagurinn afnuminn af Alþingi Íslendinga árið 1893, liðlega 200 árum eftir að hann var tekinn upp.
Ofan í Kóngsbænadagsíhlaupið fær þjóðin nú enn eitt eldgosið. Varla hafði upplausn á vinnumarkaði verið afstýrt með kjarasamningum en eldgos í Grímsvötnum setti ferðaþjónustuna í uppnám, kortéri fyrir hábjargræðistíma atvinnugreinarinnar.
Haldi hins vegar náttúran rétt á málum getur stutt eldgos orðið aðlaðandi valkostur fyrir ævintýraþyrsta erlenda ferðamenn.

Öllu verri íhlaup

Ég las mér til ánægju nýja bók eftir Eirík Bergmann, „Sjálfstæð þjóð – Trylltur skríll og landráðalýður“ og skrifa all langan ritdóm um bókina í DV í dag.  Hún fær góða einkunn enda aðgengileg bók um brýnt efni, kannski mikilvægasta efnið um okkur sjálf sem þjóð meðal þjóða.

Hér er brot úr umfjöllun minni sem er undir fyrirsögninni „Oflæti þjóðrembunnar“.

Eiríkur vekur athygli lesandans á hversu langt þjóðernislegt oflæti náði samfara útrásinni árin fyrir hrun.  „Forsetinn skýrði til að mynda einstakan árangur íslensku útrásarvíkinganna með því að á Íslandi hefði í gegnum aldirnar, allt frá landnámsöld, þróast einstakur frumkvöðlaandi, þar sem sköpun og uppgötvun fléttuðust saman í einstaka viðskiptiasnilli sem hvergi annars staðar væri að finna. Þegar fjötrum smæðarinnar og fjarlægðarinnar hefði loks verið létt af með aukinni hnattvæðingu hefðu íslensku útrásarsnillingarnir einfaldlega breitt út vængi sína og hafi sig til flugs á alþjóðlegum fjármálamarkaði og yrðu nánast óhjákvæmilega í forystu hins nýja þekkingarhagkerfis á nýrri öld.“ (bls. 298)

Stundum er sagt að góðir fjölmiðlar og blaða- og fréttamenn eiga alltaf að vera í stjórnarandstöðu þegar fjallað er um stjórnmál.
Þetta má túlka þannig að menn vilji að fjölmiðlar séu gagnrýnir, ekki síst gagnvart athöfnum meirihlutavalds kjörinna fulltrúa.
Þegar betur er að gáð er þetta gölluð áhersla. Fréttamiðlar eiga að vera gagnrýnir; þeir eiga ekki að taka viðstöðulaust við öllu sem þeim er rétt. Vandi þeirra vex eftir því sem hagsmunasamtök, stórfyrirtæki, stofnanir og stjórnvöld ráða til sín fleiri fjölmiðlafulltrúa. Þeirra verk er að stýra upplýsingaflæði, skapa jákvæða ímynd, hækka verð hlutabréfa, auka sölu eða fylgi. Vinnan við að afhjúpa, greina sannleika frá sannlíki, verður erfiðari.

Að veita valdinu aðhald er ekki endilega það sama og að vera í stjórnarandstöðu. Málið er víðtækara.

Þegar fólk segist vera ósátt við ummæli Þráins Bertelssonar þingmanns VG, en skilji óþolinmæði hans, gæti það allt eins sagt: „Mér líkaði ekki orð Þráins en skildi ekki meiningu hans fyrr en hann tók svona til orða og kallaði konur, sen neita að gera yfirbót fyrir hlut sinn að fjármálahruni og sérhagsmunavörslu, fasistapakk“.

Orðræða er tjáning, athöfn. Sérhver persóna hefur sitt orðalag og málsnið og hefur ýmis tæki til að gera sig skiljanlega. Orðræðan er hluti persónunnar og persónuleikans.
Að kasta eggjum í pólitískan andstæðing er líka tjáning, athöfn, en gengur lengra en formælingar. Fer þolandinn í meiðyrðamál gegn slíkri athöfn?

Orðið „meiðyrði“ er líkingarmál og hefur tilvísun í líkamlega áverka það er  sögnina „ að meiða“.  
Hugtakið „tjáningarfrelsi“ togast á við „ófrelsi“ sem fylgir því þegar fasistar fara að segja fóki hvernig það megi tala, hvað megi segja og hvað ekki. Þeir vilja hafa vald yfir opinberri orðræðu. Þeir vilja ráða skilgreiningu samfélagsveruleikans fyrir sauðsvartan almúgann, yfirleitt vegna sérhagsmuna sinna.