Feed items

Afsagnarfælni

Af hverju þjást íslenskir „leiðtogar“ af afsagnarfælni? Hví geta menn ekki með fullri reisn viðurkennt mistök og axlað ábyrgð? Hvað veldur því að jafnvel þegar, með semingi þó, mistök eru viðurkennd, að viðkomandi telji greinilega engan betur til þess að fallinn að bæta fyrir þau en sig sjálfan?

Sérstaklega er þetta sérkennilegt þegar við sitjum uppi með oft sjálfvalda leiðtoga eins og þá sem stjórna lífeyrissjóðunum. Eflaust er partur af vandanum að stjórnarseta í lífeyrirsjóði er bitlingur sem borgað er fyrir. Ekki það að það eigi ekki að borga fyrir þá aukavinnu sem fólk leggur á sig í tengslum við slíkt, og sem er einnig í samræmi við þá ábyrgð sem hlutverkinu fylgir. En einmitt þess vegna verða orð og athafnir að vera til samræmis. Stjórnarseta í lífeyrissjóði er ekki ævistarf, það er fulltrúastarf og þar eiga að vera regluleg skipti á fulltrúum. Og í kjölfar upplýsinga eins og þeirra sem fram koma í hrunskýrslunni um lífeyrissjóðina er það sjálfsagt og eðlilegt að þeir sem voru í stjórnum sjóðanna á þeim tíma segi af sér.

Ætti það að vera í samræmi við sómakennd viðkomandi.

Skortur á leiðindaskjóðum

Eflaust má skrifa tap lífeyrissjóðanna á hruninu aðallega á fernt – ytri áföll, vanhæfni, frænd- og vinahygli.

Kannski má skrifa svo að segja allt hrunið upp á þetta fernt.

Það sem tengdi þetta svo allt saman var það að enginn vildi vera leiðinlegur. Vera gleðispillir í partíi aldarinnar.

Á Íslandi hefur okkur nefnilega verið tamt að líka illa við liðið sem spyr óþægilegu spurninganna, bendir á bjálkana í augum landans eða opinberar innanmeinin.

Leiðindaskjóður.

Upp og niður þjóðfélagsstigann hafa þær verið færðar til um bekk, milli skóla og milli starfa.

Jafnvel haft að spotti og spé. Spyrjið t.d. femínista eða fórnarlömb eineltis. Og skyldi litli símamaðurinn ennþá vinna hjá símanum? Meira að segja þegar Davíð Oddsson varð fúll og tók krónurnar sínar úr Kaupþingi,  en í það skipti hafði hann fulla og réttmæta ástæðu til að vera fúll, þá híuðum við á hann.

Í staðinn fyrir að taka krónurnar okkar líka út.

Valkostirnir voru reyndar heldur ekkert skárri og kannski erfitt fyrir okkur öll að gerast kúnnar hjá Sparisjóði Suður-Þingeyinga.

Gæludýraeinangrun

Nú fyrr í vikunni fóru fram umræður á Alþingi um lagafrumvarp þriggja þingmanna um breytingu á lögum um innflutning dýra. Skal tekið fram strax í upphafi að hvað þetta mál varðar er ég ekki hlutlaus: Ég styð þá breytingu sem þingmennirnir leggja til.

ESB, EES, EFTA og Sinalco

Þegar að EES umræðan stóð sem hæst fór einn harðvítugur andstæðingur EES og EFTA fram með auglýsingaherferð í íslenskum fjölmiðlum. Var þar á ferð eigandi og forvígismaður öflugs íslensks fyrirtækis sem í dag er í fréttum fyrir það að standa fyrir endurinnflutningi á hinum magnaða þýska gosdrykk Sinalco. Þökk sé viðskiptasamningum og -samstarfi eins og EES og EFTA er Helga þetta kleift og ber því að fagna. Er það sammerkt með Helga og mörgum öðrum andstæðingum viðskiptafrelsis og Evrópusamstarfs að betra er að fylgjast með því sem þeir gera en því sem þeir segja. Sama á t.d. við um innanríkisráðherrann þegar hann talar gegn dagpeningafíkn ríkisstarfsmanna rétt áður en hann stígur upp í vél í dagpeningaferð til útlanda.

En í þessum efnum sem öðrum er batnandi mönnum best að lifa. Helgi flytur inn Evrópudrykk og Ögmundur biður afsökunar. Þetta er allt að koma og ESB aðild augljóslega rétt handan við hornið…!

Verðbólgugreind fjárlög takk

Einhverjir létu það fara í taugarnar á sér þegar Fjármálaráðuneytið bryddaði upp á þeirri ágætu nýjung og tilraunaverkefni að ástunda kynjaða hagstjórn og fjárlagagerð.

Í ljósi nýjustu fregna af aukinni verðbólgu hér á landi sem virðist fyrst og fremst skýrast af hækkun opinberra gjalda væri hins vegar vegar verðugt verkefni fyrir Fjármálaráðuneytið að ástunda einnig verðbólgugreinda hagstjórn og fjárlagagerð.

Og stýra skattheimtu með þeim hætti að það hafi sem minnst áhrif til hækkunar verðbólgu – og helst til lækkunar.

Því það er eitthvað algerlega galið við það að aukin skattheimta skuli skila fleiri krónum úr vösum skattgreiðenda og skuldara til fjármagnseigenda en í ríkissjóð.

 

Upp úr afskriftahjólförunum?

Það eru óneitanlega vonbrigði að greinargerð Hagfræðistofnunar skuli, þvert á væntingar, verða til þess að æsa frekar elda ósættis varðandi leiðréttingar á stökkbreytingu húsnæðislána.

Sitt sýnist hverjum um gæði greinargerðarinnar, en varla getur það talist fullnægjandi af fulltrúm stofnunarinnar að vísa gagnrýni, þó hvöss sé, einfaldlega á bug.

Það er hinsvegar tap okkar allra að meðhöndlun stökkbreyttra lána og tillögur í þeim efnum fengu strax á sig pólitískan blæ fljótlega eftir hrun. Mörgum reyndist ófært að fjalla málefnalega um þær tillögur sem fram komu og einhentu sér strax í pólitískar skotgrafir. Er skýrasta dæmið þar um viðbrögðin við 20% leið þeirri sem Framsóknarflokkurinn lagði fram á sínum tíma. Sjálfur er ég sannfærðari nú en þá að slík aðgerð strax í upphafi hefði verið skársti valkosturinn, þó ekki væri sú aðgerð gallalaus og ekki hefði hún dugað til að leysa vanda allra.

110% hamingja

Ert þú ein(n) af þessum heppnu sem hefur fengið húsnæðislánið sitt afskrifað samkvæmt 110% reglunni? Hér eru nokkar tölur til að velta fyrir sér á meðan þú skálar fyrir þeirri gæfu.

Ef lánið þitt eftir afskrift er 30 milljónir þá er það niðurstaða bankans þíns og fasteignasalans sem vann fyrir hann við matið að verðmæti fasteignar þinnar sé 27 milljónir og 272,272 krónur.

Líklegast er þó, nema fasteignin þín sé í allra vinsælustu hverfum höfuðborgarsvæðisins, að raunverulegt markaðsverð sé 23 – 25 milljónir, þ.e.a.s. ef yfirhöfuð er virkur fasteignamarkaður þar sem fasteignin þín er.

Á næstu fimm árum, m.v. 5% verðbólgu og 4,3% vexti af láninu þínu, mun lánið hækka úr 30 milljónum í rúmar 36 milljónir.

Á þessum tíma munt þú greiða af láninu u.þ.b. 9 milljónir.

Neikvætt eigið fé þitt í fasteigninni mun lagast lítið eitt. Ef raunverulegt markaðsverð var 25 milljónir verður eignin þín kannski komin í tæpar 32 milljónir, ef markaðsverð heldur í við verðbólgu.

Afskriftaævintýri

Magnús Halldórsson, viðskiptafréttastjóri visir.is og Stöðvar 2, birtir enn einn af „verð-að-lesa“ pistlum sínum undir yfirskriftinni „Spilling og siðbót“ á visir.is í gær. Þar fer hann yfir hvernig sú aðferðafræði sem var afgreidd tiltölulega athugasemdalaust frá Alþingi hefur verðlaunað mestu skussana, eyðilagt eðlilegan samkeppnismarkað og í engu samræmi við eðlilegar leikreglur á markaði.

Stjórnmálaflokkarnir fá í pistli Magnúsar verðskuldaða ádrepu. Hann segir m.a. að „Stjórnarflokkarnir lögfestu heimild bankanna til þess að handvelja þá atvinnurekendur út sem þurfa að borga skuldir sínar til baka sem stofnað var til, til þess að styrkja stöðu á markaði. Ég veit ekki til þess að þetta hafi verið rætt nema með yfirborðslegum fyrirspurnum á þingi. Siðbótin sem forsvarsmenn þessara flokka tala stundum fyrir, er víðsfjarri þegar að þessum málum kemur.“

Besta ávöxtun í heimi

Í síðasta pistli velti ég upp nokkrum spurningum tengdum því að gjaldeyrisvaraforði Seðlabankans er allur skuldsettur. Sem sagt, þrátt fyrir að rúm þrjú ár séu liðin frá hruni og ströng gjaldeyrishöft og jákvæður viðskiptajöfnuður hafi verið viðvarandi allan þann tíma.

33 milljarðar fara í vaxtagreiðslur, í gjaldeyri, af þessum forða á þessu ári, og líkast til hefur hlutfallslega jafn mikið farið í slíkar greiðslur undanfarin ár.

Hugsanlega er þó stærsti einstaki neikvæði áhrifavaldur gegn myndun eigin gjaldeyrisvarasjóðs sú staðreynd að erlendir eigendur svokallaðra aflandskróna fá að skipta vaxtagreiðslum til sín í erlendan gjaldeyri og flytja úr landi.

Þessar aflandskrónur eru taldar vera nærri 500 milljörðum, þar af um 200 milljarðar á innistæðureikningum, en um 300 milljarðar í ríkisskuldabréfum og öðrum skuldabréfum (sjá t.d. skýrslu Viðskiptaráðs frá í desember sl.).

Ósjálfbær gjaldeyrisvaraforði?

Ég er óneitanlega töluvert hugsi eftir fréttatilkynningu Seðlabankans frá í gær um stöðu gjaldeyrisvaraforðans.

Þó því beri að fagna að ákveðnu marki, sérstaklega miðað við stöðu mála á alþjóðlegum fjármálamörkuðum, að gjaldeyrisvaraforðin sé stór og mikill, vekur sú staðreynd að hann er allur skuldsettur upp ákveðnar spurningar.

Í fyrsta lagi hvort þetta mikill gjaldeyrisvaraforði geti talist sjálfbær, ef hann er allur skuldsettur?

Í öðru lagi, og því tengt, hefur ekki tekist að byggja upp neinn eigin gjaldeyrisvaraforða á þeim rúmu þremur árum sem liðin eru frá hruni? Þrátt fyrir ströng gjaldeyrishöft og hagstæðan viðskiptajöfnuð?

Hefur kannski allur sá eigin forði farið í greiðslu vaxta af lánsforðanum?