Í upphafi árs vil ég óska þess að árið 2012 verði okkur gæfuríkt og uppbyggilegt. Það er jafnframt ósk mín að umræðan í samfélaginu verði áfram gagnrýnin, helst gagnrýnni en verið hefur, en laus við skítkast og upphlaup sem alltof algengt er. Leggjum áherslu á málefnin.

Ég læt nýjasta leiðara minn í Sveitarstjórnarmál hér inn á vefinn. Hann fjallar um atvinnu, atvinnuleysi, félagslega öryggisnetið og mikilvægi þess að nýta tækifærin sem við höfum en erum ekki að nýta nægjanlega vel.

Leiðari desember 2011

Hlynnum arði í jurtagarði,
yndi best er það,
hress í hlýjum klæðum
hrósum landsins gæðum,
hollt er heima hvað.

Svo orti Halla Eyjólfsdóttir á Laugabóli í Ísafirði við Djúp fyrir meira en 60 árum síðan. Hún orti ófá ljóðin sem sum hver fljúga enn eftir að nágranni hennar Sigvaldi Kaldalóns ljáði þeim vængi með lögum sínum.

Á morgun, 13. október kl. 10:00 verður árleg fjármálaráðstefna sveitarfélaganna sett. Fulltrúar sveitarfélaganna hringinn í kringum landið koma til tveggja daga ráðstefnu til að fjalla um stöðu sveitarfélaganna, stöðu ríkissjóðs, fjárlög, fjárhagsáætlanir og framtíðarhorfur. Það er áhugavert fyrir fjölmiðlafólk að fylgjast vel með fjármálaráðstefnunni og þeim upplýsandi erindum sem þar verða flutt. Oft er fjallað um rekstrarstöðu sveitarfélaga í fjölmiðlum og þarna gefst upplagt tækifæri til að fá mikið af upplýsingum á tiltölulega stuttum tíma.

Að öllu jöfnu hafa sveitarstjórnarmenn verið ánægðir með fjármálaráðstefnur, telja að þær skili miklum upplýsingum og leggi þannig inn í þá miklu vinnu sem nú stendur yfir í sveitarfélögunum við fjárhagsáætlun ársins 2012.

Hefð er fyrir því að fjármálaráðherra ávarpi fjármálaráðstefnu og taki þátt í umræðum. Af og til kemur forsætisráðherra líka með ávarp og það mun forsætisráðherra okkar gera á morgun.

Það er fagnaðarefni að fleiri hjúkrunarheimili verði byggð á næstu misserum hér á landi. Víða hefur verið barist fyrir bættri aðstöðu þeirra sem þurfa að dvelja á hjúkrunarheimili. Sveitarfélög hafa lagt fram áætlanir og beiðnir um fjármagn frá ríkinu til byggingar hjúkrunarheimila og til rekstrar þeirra. Þetta er verkefni sem ríkið á skv. lögum að sinna þó sveitarfélögin eigi að koma að því í litlum mæli. Þrátt fyrir að þetta sé verkefni ríkisins eru mörg dæmi þekkt um að sveitarfélög hafi orðið að taka á sig stærri hluta rekstrar en reiknað er með vegna þess að ríkið heldur sig við fastar og fyrirfram ákveðnar fjárhæðir en sveitarfélögin klára svo málið þrátt fyrir að í raun sé það ekki þeirra hlutverk.

Ný sveitarstjórnarlög hafa verið í vinnslu í u.þ.b. tvö ár. Samvinna var milli ríkis og sveitarfélaga við vinnslu frumvarpsins og höfðu sveitarstjórnarmenn tækifæri til þess á fleiri en einu landsþingi Sambands íslenskra sveitarfélaga að gera tillögur að breytingum og koma á framfæri athugasemdum. Nýttu sveitarstjórnarmenn sér þetta vel sem og athugasemdaferlið eftir að málið var komið til Alþingis.

Þó Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi vissulega beitt sér gagnvart ríkisstjórninni gagnvart skuldum almennt, þ.á.m. skuldum sveitarfélaga þá var öllum ljóst að skuldir yrðu að lækka hjá mjög mörgum sveitarfélögum. Til þess þurfti ekki heilt efnahagshrun og AGS. Sem dæmi má nefna að í mars 2007 undirrituðu Samband íslenskra sveitarfélaga og fjármálaráðuneytið yfirlýsingu um aðgerðir til að lækka skuldir sveitarfélaga og að þau myndu setja sér strangari fjármálareglur en eru í núgildandi sveitarstjórnarlögum. Þetta var í mars 2007 eða einu og hálfu ári fyrir hrun, ríkissjóður nánast orðinn skuldlaus en skuldir sveitarfélaga höfðu farið vaxandi vegna mikilla framkvæmda og vaxtar í mörgum þeirra en í öðrum vegna erfiðleika og fólksfækkunar.