Nú hefur starfshópur á vegum fjármálaráðherra lokið tilgangslausri „heildarendurskoðun“ áfengislöggjafarinnar og eftir því sem fjölmiðlar hafa greint frá leggur hópurinn til nokkrar breytingar.

Það er í raun aðeins einn galli við áfengislöggjöfina hér á landi – og það er einfaldlega að hún sé á annað borð til. Af því að menn eru svo hrifnir af því að vitna til nútímans má segja að árið 2009 sé mjög óeðlilegt að hér á landi ríki strangar reglur við sölu á áfengi, mun strangari en í öllum ríkjum sem við viljum bera okkur saman við.

Í fyrsta lagi má nefna auglýsingarnar. Nú ríkir bann við áfengisauglýsingum sem nánast allir innflytjendur eða framleiðendur áfengis virða að vettugi. Starfshópurinn kemst reyndar að þeirri niðurstöðu að leyfa beri áfengisauglýsingar að einhverju leyti.

Það eru engin rök fyrir því að banna áfengisauglýsingar umfram aðrar auglýsingar á óhollum vörum. Við þurfum alltaf að gera ráð fyrir því að neytandinn hafi sjálfstæðan vilja og að hið opinbera þurfi ekki að taka ákvarðanir fyrir hönd neytandans.

Þá má líka hafa í huga að Ísland er ekki eyland í alþjóðlegu samhengi og með daglegum samskiptum við útlönd verðum við vör við áfengisauglýsingar. Menn þurfa ekki annað en að horfa á Formúluna eða nánast á hvaða íþróttaleik sem er. Af hverju ættu áfengisauglýsingar í erlendum fjölmiðlum (sem margir skoða eða sjá daglega) að skaða meira en auglýsingar í íslenskum fjölmiðlum?

Í öðru lagi má nefna áfengiskaupaaldurinn svokallaða en í dag mega fullvalda einstaklingar (18 ára) gifta sig, fá sér kreditkort, fara í heimsreisu, kaupa bíl og íbúð, eignast börn og í raun gera hvað sem langar – nema kaupa sér rauðvín með steikinni. Vill einhver annar en sá sem aðhyllist opinbert ráðríki færa rök fyrir þessari fáránlegu staðreynd?

Í þriðja lagi er það smásalan. Smásölum er í dag bannað að selja áfengi og ráðríkir menn telja betra að þú farir í sérstaka verslun á vegum ríkisins til að kaupa búsið. Í Kringlunni getur maður keypt allt í matinn í Hagkaup en til að við förum ekki offari þurfum við síðan að rölta yfir í ríkisverslunina til að kaupa áfengið.

***

Það hefur verið gert mikið grín af því að mánudaginn örlagaríka, 6. október 2008, hafi fyrsta mál á dagsskrá þingsins verið frumvarp um að leyfa sölu á áfengi í verslunum (reyndar bað flutningsmaður frumvarpsins sérstaklega um að málið yrði tekið af dagskrá en á tímum popúlisma og innihaldslausra yfirlýsinga kjósa margir að horfa framhjá því).

En hvað sem efnahagshruninu eða óheppilegum tímasetningum líður þá er umrætt frumvarp langt frá því að vera ómerkilegt eða óþarft. Það ber alltaf að virða þá sem vilja stíga skref í átt til frelsis. Baráttunni fyrir frelsi mun aldrei ljúka því alltaf verða til menn og konur sem vilja hafa vit fyrir öðrum og stjórna lífsmunstri þeirra. Þeir glotta út í annað þegar þeir lesa þessi skrif. Það að aflétta banni fullvaldra einstaklinga til að kaupa sér rauðvín, sem þeir geta hvort eð er keypt í ríkisvínbúðinni, í Hagkaup er aðeins hænuskref í átt að auknu frelsi einstaklinga og fyrirtækja. Hver ætlar að mótmæla því?

En burtséð frá frelsissjónarmiðinu. Það að aflétta sölubanni á áfengi í verslunum getur líka haft góðar efnahagslegar afleiðingar. Ég hef sjaldan heyrt smásala mæla gegn því að selja áfengi, þvert á móti hef ég í samtölum við marga smásala orðið var við mikinn áhuga á að selja áfengi í verslunum sínum – svona líkt og gert er alls staðar í hinum vestræna heimi.

Sala á áfengi mun auka veltu smásala og að öllum líkindum hafa þær afleiðingar að matvöruverð kann að lækka. Smásalinn getur hagnast af sölu áfengis sem mun leiða til aukins hagnaðar, minni fjármagnskostnaðar og því minni þörf á álagningu á matvörum. Hver ætlar að mæla gegn því?

Frelsissjónarmiðið vegur þó þyngst í þessu. Ríkið á ekki að hafa vit fyrir einstaklingum og á ekki að reyna að stjórna lífsmunstri hans með nokkrum hætti